اصول‌دانان به تفصيل دربارهء وجود و يا عدم وجود مفهوم مخالف براى شرط ، وصف ، غايت ، حصر ، عدد و لقب بحث كرده‌اند . 1 . مفهوم شرط تحرير محلّ نزاع جملهء شرطى بر دو قسم است : 1 . جمله‌هايى كه شرط در آن براى بيان موضوع ذكر شده مقدّم در آن بيانگر خود موضوع حكم است به گونه‌اى كه با فرض انتفاى شرط موضوعى براى حكم باقى نمىماند ، مانند : « ان رزقت ولدا فاختنه ؛ اگر خداوند به تو پسرى داد او را ختنه كن . » اصول‌دانان به اتفاق برآنند كه چنين جملات شرطىاى مفهوم ندارند ، چرا كه در صورت انتفاى شرط ، موضوعى باقى نمىماند تا حكم براى آن نفى يا اثبات شود . 2 . جمله‌هايى كه شرط در آن بيان موضوع حكم ذكر نشده است ، مانند : « ان أحسن صديقك فاحسن اليه ؛ اگر دوستت نيكى كرد ، به او نيكى كن . » دربارهء اين جملات اختلاف نظر وجود دارد كه آيا طبع تعليق حكم بر شرط دلالت مىكند بر انتفاى نوع حكم معلّق در صورت انتفاى آن شرط يا نه ؟ مناط در مفهوم شرط جملهء شرطى در صورتى بر مفهوم دلالت خواهد داشت كه بر سه امر دلالت داشته باشد : 1 . ملازمه ميان مقدم و تالى ؛ 2 . ترتّب تالى بر مقدم به گونه‌اى كه مقدم سبب تالى باشد ؛ 3 . سبب منحصر بودن مقدم براى تالى .